Kömür Esaslı Alternatif Ürünlerin Üretimi

-A +A

Türkiye’de kömür hala elektrik üretimi için birincil enerji kaynağı olarak kullanılmaktadır. Kömürün büyük miktarda kullanımı ile CO2 ve SOx emisyonu ve diğer eser elementler (Hg, As, vb.) gibi çevresel problemler ortaya çıkmaktadır. Ayrıca yüksek nem ve kül içeriği enerji verimliliğini azaltmaktadır. Bu nedenle kömür hazırlama ve iyileştirme teknolojilerinin geliştirilmesi ve uygulamasına yönelik birçok çalışma yapılmıştır ve yapılmaktadır. 

Ülkemiz kömürleri yüksek oranda kül, kükürt, nem ve alkali bileşikler içermektedir. Kül, kükürt ve nem değerleri azaltılmış, kömürlerin sanayi ve ısıtma sektörlerinde daha fazla kullanılması mümkün olabilecektir. Bu kapsamda;

  • Kül miktarını azaltmaya yönelik teknolojilerin geliştirilmesi,
  • Nem miktarını azaltmaya yönelik teknolojilerin geliştirilmesi,
  • Briketleme / pelletleme teknolojilerinin geliştirilmesi,

gibi çalışmalar enstitümüzde yapılmaktadır.

Isıl değeri düşük kömürlerin (Linyit, Turba ve Leonardit gibi) yakıt haricinde farklı alanlarda kullanılmasına yönelik birçok uygulama mevcuttur. Ekstraksiyon yöntemi ile kömürden hümik asit ve montan vaksı gibi değerli ürünler üretilmektedir.

Isıl Değeri Düşük Kömürlerin Ekstraksiyon Yöntemiyle Külsüzleştirilmesi ve Alternatif Ürünlerin Geliştirilmesi

Kömür içersinde bulunan inorganik maddeler kömürün kalitesini negatif yönde etkilemektedir. Bu nedenle külsüz kömürün üretilmesi külün neden olduğu problemlerin ortadan kaldırılması için kaçınılmazdır. Külsüzleştirme sonrası elde edilecek kömür, kömürlerimiz için yeni kullanım alanları yaratacaktır.  Kömür yapısındaki farklılıklardan dolayı kül giderme koşullarının belirlenmesi için kapsamlı araştırmaya gerek duyulmaktadır.

Elde edilen kömürlerin,

  • ısıl değerlerinin %10-15 oranlarında artacağı,
  • ağır metal içeriğinde azalma,
  • inorganik kükürdün giderilmesi
  • yanma ve tutuşma kabiliyetinde iyileşme sağlanacağı,
  • uçucu maddede artış açısından zengin olacağı,

beklenmektedir.

Söz konusu safsızlıkların giderilmesi ile kömür,

  • Demir veya demir harici metallerin ergitilmesinde karbon malzemesi olarak,
  • Kok oluşumunda harmanlama kömürü olarak,
  • Aktif karbon
  • Elektrot, vb.
  • Ayrıca, yakıt olarak kömür-su karışımında
  • ullanılabilecektir.

Kömür Briketleme

Linyit kömürleri ve/veya atık toz kömürlerin (şlamlardan kazanılan kömürler) doğrudan veya farklı kömürlerle veya çeşitli zirai artıklarla (biyo-kütle)  briketlenecektir.  Briketlemeyi etkileyen koşulların belirlenecek ve uygun proses geliştirilecektir. 

Kömürden Hümik Asit Üretim Çalışmaları

Doğal organik polimer olarak adlandırılan hümik asit, linyit, turba ve leonardit gibi kömürlerde bulunmaktadır. Büyük çapta hümik asit üretimi, söz konusu maddelerden alkali ekstraksiyon yöntemi ile üretilmektedir.  Modifiye humik asit türevlerinin pilot tesislerinde pilot ölçekte 50 kg’lık miktarlarda üretilmiş ve aşağıda belirtilen alanlarda kullanılabilirliği gösterilmiştir.

  • Atık ve / veya içme suyu ile saflaştırılması
  • Boya
  • Seramik
  • Çimento, sondaj sıvıları
  • Değerli elementlerin geri kazanımı

Kömürden Organomineral Gübre Üretim Çalışmaları

Organik tarımda önemli bir yeri olan organomineral gübreler, bir veya birden fazla organik ürünün bir veya birden fazla basit veya kompoze kimyevi gübre ile reaksiyonu veya karışımı ile elde edilmektedir. Ticari olarak üretilmekte olan organik toprak düzenleyicileri ve organomineral gübrelerin elde edilmesinde hammadde olarak genellikle hümik asit içerikli kömür (linyit, leonardit, turbo) kullanılmaktadır. Bu kapsamda Ülkemizin önemli bir doğal kaynağı olan linyit veya leornardit esaslı kömürden laboratuar ve pilot ölçekte değişik oranlarda azot (N), fosfor (P), potasyum (K) ve kükürt (S) içeriğine sahip organomineral gübre üretimi gerçekleştirilmiş ve üretim prosesi ortaya çıkarılmıştır.